Przyjaciele z Warty zamordowani w zbrodni katyńskiej
Dzisiaj tj. 13 kwietnia, obchodzimy Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. W tej sowieckiej rzezi polskich elit zginął zasłużeni członkowie Śremskiego Klubu Sportowego i prywatnie przyjaciele – Kazimierz Matuszewski oraz Adam Śramski.
Wyżej wspomniany sposób upamiętnienia ofiar został wprowadzony uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 listopada 2007 roku, która została przyjętą poprzez aklamację. Uchwała głosi:
„W hołdzie Ofiarom Zbrodni Katyńskiej oraz dla uczczenia pamięci wszystkich wymordowanych przez NKWD na mocy decyzji naczelnych władz Związku Sowieckiego z 5 marca 1940 r., Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia dzień 13 kwietnia Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej”.
Zbrodnia katyńska
W kwietniu 1940 roku rozpoczęły się masowe egzekucje polskich jeńców przebywających w obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. 3 kwietnia NKWD rozpoczęło „likwidację” obozu w Kozielsku. Wyruszył z likwidowanego obozu w Kozielsku pierwszy transport do Katynia wiozący polskich jeńców wojennych. Codziennie z obozu wywożonych było kilkuset jeńców, których po wydaniu ostatniej racji żywnościowej ładowano do pociągu pod eskortą żołnierzy. Charakterystyczną rzeczą było to, że przewożono ich zawsze w kierunku zachodnim – chodziło o stworzenie złudzenia, że jadą do domu. Po przybyciu do pobliskiej stacji kolejowej jeńców przeładowywano do autobusu, który przewoził ich na miejsce kaźni.Kolejne partie więźniów, których skład określały listy dyspozycyjne przesyłane z Moskwy, transportowano do Katynia, Miednoje i Piatichatek, gdzie ich rozstrzeliwano. W wyniku akcji, która trwała do czerwca 1940 roku, zginęło ponad 20 tysięcy polskich obywateli. Egzekucje odbywały się na mocy tzw. decyzji katyńskiej, podjętej przez Biuro Polityczne Komitetu Centralnego WKP(b) 5 marca 1940 roku. Podstawą decyzji była notatka, sporządzona przez Ławrientija Berię trzy dni wcześniej. Stwierdzał w niej, że polscy jeńcy wojenni i więźniowie są „zadeklarowanymi i nie rokującymi poprawy wrogami władzy sowieckiej”. Wykonanie zadania powierzono NKWD.
Ofiary z ŚKS
Obaj nasi bohaterowie, mimo że walczyli w innych oddziałach w kampanii wrześniowej, zostali aresztowani przez Sowietów pod Brześciem we wrześniu 1939 roku. Natomiast w listopadzie trafili do obozu jenieckiego w Kozielsku. 2 kwietnia 1940 roku zostali z niego wywiezieni i w ciągu najbliższych dni zamordowani w lesie katyńskim pod Smoleńskiem, gdzie w dołach śmierci znaleziono ich ciała.
Kazimierz Matuszewski urodził się 26 stycznia 1905 roku w Poznaniu jako syn Antoniego i Walentyny. Po ukończeniu szkoły powszechnej oraz gimnazjum w stolicy Wielkopolski podjął studia na Wydziale Rolno-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego. Został inżynierem agronomem. Był słuchaczem Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty i przydzielono go do 26 pułku piechoty, a później w 69 pułku piechoty w Gnieźnie.
Zamieszkał w Śremie i zapisał się bardzo szybko w historii miasta jako świetny tenisista, a także działacz sportowy. Już w 1925 roku (miał tylko 20 lat [sic!]) brał udział w tworzeniu sekcji tenisa ziemnego, a był jednym z najlepszych graczy w województwie. Organizował turnieje w mieście, a sam w mistrzostwach Śremu wygrywał kilkukrotnie w deblu oraz mikście. Około 1928 został rządca majątku Fundacji Kórnickiej w Biernatkach. W roku 1930 brał kolejny raz główny udział w tworzeniu sekcji ŚKS – hokeja na lodzie. Tu także był wyróżniającym zawodnikiem oraz organizatorem. Ponadto propagował łyżwiarstwo wraz z narciarstwem. Po służbie wojskowej i ćwiczeniach awansowano Matuszewskiego do stopnia podporucznika rezerwy 1 stycznia 1934 roku.
Został zmobilizowany jako adiutant dowódcy 1 batalionu 69 pułku piechoty i w tej randze walczył w kampanii wrześniowej. W drugiej połowie września 1939 roku został internowany przez Sowietów w okolicach Brześcia. W listopadzie trafił do obozu jenieckiego w Kozielsku. Został wywieziony z obozu 2 kwietnia 1940 roku i w ciągu najbliższych dni zamordowani przez sowieckich katów w lesie katyńskim, w którym ciało Matuszewskiego odnaleziono. Miał tylko 35 lat i nie zdążył założyć rodziny z narzeczoną Reginą Średzką.
Został pochowany na Polskim Cmentarzu Wojskowym w Katyniu. Pośmiertnie awansowany został do rangi porucznika rezerwy.
Adam Śramski urodził się 15 grudnia 1909 roku w Śremie, jako syn kupca Józefa i Marty z domu Wojciechowskiej. Ukończył w 1928 roku egzaminem maturalnym Państwowe Gimnazjum w Śremie. W okresie młodości uprawiał aktywnie sport. Grał w piłkę nożna w Śremskim Klubie Sportowym i w latach 1927-1930 był wyróżniającym się zawodnikiem. Ponadto dobrze grał w tenisa ziemnego. Studiował na Akademii Handlowej w Poznaniu, które ukończył w 1933 roku.
W międzyczasie ukończył kurs w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 7a w Jarocinie w 1930 roku. W 1932 roku odbył służbę wojskową w 70 pp w Pleszewie i kurs oficerski oraz został przeniesiony do rez. w stop. ppor. Z dyplomem ekonomisty podjął pracę na stanowisku referendarza w Urzędzie Skarbowym w Śremie. Od 1938 roku uzyskał pozwolenie na przeniesienie do pracy w Urzędzie Skarbowym w Poznaniu.
W sierpniu 1939 roku został zmobilizowany do 70 pp i walczył w kampanii wrześniowej. Pod koniec września został wzięty do niewoli radzieckiej w rejonie Brześcia. Od listopada 1939 roku był jeńcem obozu w Kozielsku, co potwierdzały dwa listy przystane do rodziny w Śremu. Został zamordowany przez sowieckich katów w lesie katyńskim w kwietniu 1940 roku. W masowych grobach ofiar odnaleziono i zidentyfikowano jego zwłoki na podstawie dokumentów: leg. oficerskiej i służbowej urzędnika, prawa jazdy, karty szczepień i wizytówek. Spoczywa na Cmentarzu Wojennym w Katyniu.